^na góre
  
  
  
Get Adobe Flash player

Artykuły

 

 

Budowanie u dzieci świadomości, że należą do wspólnoty ludzi, zamieszkujących ten szczególny skrawek Ziemi zwany „Ojczyzną”, jest zadaniem niełatwym, lecz pasjonującym. Dzięki niemu wracamy do własnych pierwszych doświadczeń związanych z poznawaniem historii rodziny, rodzinnego miasta, a potem całej Polski, polskich legend i tradycji oraz piękna polskich obyczajów.

W procesie wychowawczo-dydaktycznym obejmującym całość wpływów i oddziaływań kształtujących rozwój dziecka w wieku przedszkolnym, bardzo ważną rolę odgrywa  kształtowanie uczuć  patriotycznych i przywiązanie do Ojczyzny.

Dla przedszkolaka pojęcie „Ojczyzna” jest wyrazem abstrakcyjnym, gdyż nie rozumie ono do końca jego zakresu znaczeniowego. Aby w przyszłości dziecko rozumiało słowo: Polak - patriota - Polska - moja Ojczyzna, należy „małymi kroczkami” przybliżać mu obraz kraju, rozbudzać, rozniecać tę iskierkę patriotyzmu prostymi sposobami i metodami dostępnymi percepcji dziecka.

Pierwszym i stanowiącym punkt wyjścia etapem dla rozwoju osobowości małego Polaka jest poznawanie języka ojczystego i umacnianie więzi z najbliższą rodziną. W tym środowisku dziecko od urodzenia uczy się pełnienia określonych ról,  obowiązków, podporządkowywania się poleceniom rodziców, samodzielności, niesienia pomocy rodzicom, kultywowania miłości i  przyjaźni.

W jaki sposób rodzice mogą wzmacniać  proces kształtowania patriotycznych postaw u dzieci?
-  rozmawiać z dziećmi o rodzinnych korzeniach np. podczas wspólnego oglądania rodzinnych fotografii,  dzięki wykonywaniu drzewa genealogicznego swojej rodziny, ucząc się swojego nazwiska, adresu zamieszkania czy nazwy przedszkola,
-  kultywować z dziećmi tradycje rodzinne, regionalne np. poprzez angażowanie ich do wspólnego przygotowywania potraw, przetworów, pieczenia pierniczków, ciast, przygotowywania dekoracji z okazji różnych świąt,
-  zaznajamiać z zabytkami, charakterystycznymi budynkami, elementami własnego miasta, najbliższej okolicy np. poprzez udział w różnych lokalnych imprezach, uroczystościach,
-  odwiedzanie skansenów, zabytków, muzeów itp. lub też zwyczajne spacery czy wycieczki po najbliższej okolicy i miejscowościach połączone z różnymi ciekawostkami,
-  zapoznawać z historią swojego kraju poprzez czytanie, opowiadanie dzieciom legend, wspólne śpiewanie pieśni i piosenek patriotycznych,
-  budzić szacunek do Polski i symboli narodowych (godło, flaga, hymn Polski) poprzez wywieszanie flagi z okazji narodowych świąt, udział w różnych wydarzeniach narodowych, np. mecze piłkarskie, kibicowanie polskim sportowcom, odczuwanie dumy z sukcesów Polaków, kupowanie polskich produktów.

„Płaszczyzna doświadczeń społeczno - moralnych dziecka rozszerza się w przedszkolu, gdzie staje się ono członkiem grupy. Zaczyna w niej zajmować określoną pozycję, podlegać opinii społecznej i wypełniać różne obowiązki, biorąc w coraz większym stopniu udział w życiu zbiorowości”.

Współdziałanie w grupie przedszkolnej pod bacznym okiem nauczyciela-   wychowawcy pozwala również na rozwijanie w dziecku uczuć życzliwości w stosunku do dorosłych i na rzecz innych, a także do przyjścia im z pomocą w kłopotliwych sytuacjach życiowych. Przedszkole wykorzystuje wewnętrzną potrzebę wyrażania przez dziecko swoich przeżyć i doznań, organizuje zajęcia, gdzie maluch może wypowiedzieć się w języku sztuki, w języku gestów i symboli. Stąd też w kształtowaniu obrazu Ojczyzny u dzieci w wieku przedszkolnym szczególne znaczenie mają takie rodzaje sztuki jak: muzyka, literatura, plastyka.

Dzieci biorą udział w uroczystościach przedszkolnych o charakterze patriotycznym: recytują wiersze, śpiewają piosenki, tańczą tańce ludowe i grają na instrumentach. Dużą rolę w wychowaniu patriotycznym spełnia żywe słowo     i literatura w przedszkolu. Sięga się po nią przy różnych okazjach w zależności od tematu aktualnie realizowanego, lub kontaktów okolicznościowych, których nie brak na co dzień. Nauczyciele wykorzystują różne formy pracy jak: opowiadania utworów, czytanie dzieciom utworów literackich w połączeniu z oglądaniem ilustracji, przekazywanie baśni, legend, inscenizowanie utworów literackich czy tworzenie tekstów literackich przez dzieci. Literatura dziecięca kształtuje postawy społeczno-moralne, umacnia i rozwija przywiązanie do kraju rodzinnego, utrwala i wzbogaca kulturę językową. Stanowi inspirację dla wielu prac plastycznych. Ponadto rozwija cechy społeczne dziecka, jego umiejętność życia i działania wśród ludzi. W dużym stopniu przyczynia się do rozwijania uczuć patriotycznych  oraz przybliżania przedszkolakom wiedzy o Ojczyźnie.                                                                                                                               

Nasze przedszkole organizuje wiele spacerów i wycieczek, których celem jest zaznajomienie najmłodszych z najbliższym środowiskiem np. z miejscowymi instytucjami użyteczności społecznej. Dzieci zwiedzają najbliższe zabytki i miejsca pamięci narodowej, zaznajamiając się z historią i tradycjami danej miejscowości. Często  oglądają mapę Polski przy rozmaitych, aktualnych okazjach. Poznają Warszawę – stolicę Polski, Kraków, główną rzekę - Wisłę, morze, góry, ważniejsze rzeki, regiony Polski -  Śląsk, Mazowsze, Mazury itp.

Szczególnym sposobem budzenia miłości i przywiązania do rodzinnego kraju są wyprawy przedszkolaków w bliższe i dalsze okolice, aby obcować z przyrodą. Kontakty te mają charakter wielowymiarowy. Chodzi tu głównie o kontakt z naturą w różnych porach roku. Przyroda cieszy, zachwyca i jest obiektem różnorodnych zainteresowań. W przedszkolu dzieci uczą się szacunku dla przyrody ziemi ojczystej.

Obchody Świąt Bożego Narodzenia, Wielkiej Nocy, Wszystkich Świętych są podstawowym elementem kultury ojczystej.  Dzieci są bohaterami „Jasełek”     i wspólnie zasiadają do wigilijnego stołu. Poznają symbole rzeczowe - zapalona świeca, opłatek, żłóbek, kolęda, obdarowują się prezentami. Malują pisanki, wykonują kolorowe palmy, poznają zwyczaj „śmigusa-dyngusa”, dożynek, zwyczaje andrzejkowe, topienie Marzanny itp.

Dzieci w przedszkolu poznają symbole narodowe takie jak: herby miast, godło Polski, barwy państwowe, hymn narodowy. Są to elementy nierozerwalnie związane z pojęciem „Ojczyzna”, a więc godne najwyższego szacunku i powagi.                                                                                

Kształtowanie miłości do Ojczyzny u młodego pokolenia jest i będzie jednym z najważniejszych zadań tak dla nas jak i dla całego społeczeństwa. Pamiętać przy tym należy, że miłość nie jest biernym doznawaniem, a działaniem czynnym, dążeniem do rozwoju i szczęścia. Takiej miłości do Ojczyzny należy uczyć już w przedszkolu.

 

 

Literatura:

1. Sawicka A.: Z problematyki wychowania patriotycznego w przedszkolu, Warszawa 1980.
2. Bulera M., Zuchelkowska K.: Ukochany kraj, umiłowany kraj. Wychowanie patriotyczne    w przedszkolu. Bydgoszcz 1996.
3. Kąkol M.: Specyfika wychowania patriotycznego dzieci w wieku przedszkolnym. Wychowanie w Przedszkolu, Warszawa 1985 nr 11.
4. Walczyna J.: Kształtowanie postaw społeczno-moralnych dzieci w wieku przedszkolnym, Warszawa 1980.
                                                      

                                                          Opracowała: mgr Dorota Jurkiewicz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Edukację matematyczną dzieci w wieku przedszkolnym należy widzieć szeroko. Musi być połączona     z kształtowaniem odporności emocjonalnej, ćwiczeniami pewnych umiejętności matematycznych oraz z intensywnym rozwojem .

            Dojrzałość szkolną do uczenia się matematyki dziecko powinno osiągnąć  jeszcze przed rozpoczęciem nauki w szkole, tylko wtedy jest możliwe uniknięcie wszelkich niepowodzeń
i trudności związanych z przyswajaniem sobie treści matematycznych.

            W wieku przedszkolnym dziecko rozwija się najintensywniej. Chłonie wiedzę,  nabywa umiejętności i rozwija swoje zainteresowania i zdolności. Tym czynnościom towarzyszą procesy myślenia, takie jak: analiza, synteza, porównywanie, uogólnianie czy wnioskowanie. Każde dziecko ma swój własny rytm i tempo rozwoju, które uwarunkowane jest czynnikami biologicznymi
i środowiskowymi. Ta różnorodność skłania do poszukiwań rozwiązań dostosowanych
do indywidualnego rozwoju dziecka. W wieku przedszkolnym kształtują się nawyki i rozwijają umiejętności przydatne w dalszym życiu każdego człowieka. Wśród tych umiejętności istotne są umiejętności matematyczne. 

                 Dzieci trzyletnie nabywają w przedszkolu umiejętność posługiwania się określeniami położenia przedmiotów w przestrzeni, kierunku (w przód, w tył, do góry, w dół),  przyswajają określenia czasu (długo-krótko), podejmują próby klasyfikowania przedmiotów  oraz gromadzą przedmioty mające wybraną wspólną cechę (wielkość, kształt, kolor, przeznaczenie), porównują liczebność zbiorów (dużo - mało, tyle samo), oraz posługują się liczebnikami: jeden i dwa .

Dzieci czteroletnie rozróżniają, porównują i nazywają położenie przedmiotów w przestrzeni, kierunek  i długość, przyswajają określenia czasu, klasyfikują przedmioty, porównują liczebność (równo, mniej, więcej), posługują się liczebnikami głównymi (jeden, dwa, trzy, cztery).

Dzieci pięcioletnie i sześcioletnie coraz dokładniej rozróżniają, porównują i nazywają położenie przedmiotów w przestrzeni w odniesieniu do siebie (na prawo, na lewo, na przeciw), kierunek (w prawo, w lewo),  długość mierzoną miarą dowolnie obraną,  nazywają dni tygodnia, miesięcy oraz pory roku, klasyfikują przedmioty , porównują dwa zbiory różnych przedmiotów przez łączenie w pary po jednym elemencie z każdego zbioru (zbiory równoliczne i nie równoliczne), liczą elementy zbioru do 10 oraz posługują się liczebnikami porządkowymi. Ostatnim etapem jest praktyczne zaznajomienie                    z dodawaniem liczb oraz działaniem odwrotnym – odejmowaniem.

W rozwijaniu kompetencji matematycznych dzieci ogromną rolę spełniają zabawy i gry dydaktyczne. Kształtują one pojęcia matematyczne, pomagają dzieciom w zdobywaniu doświadczeń    w zakresie działań matematycznych, ćwiczą technikę rachunkową, umożliwiają zrozumienie trudnych pojęć matematycznych, pozwalają na samodzielne wyciąganie wniosków z przeżywanych sytuacji.

W edukacji matematycznej przedszkolaków najważniejsze są osobiste doświadczenia dziecka. Stanowią one budulec, z którego dziecko tworzy pojęcia i umiejętności. Jeżeli dorosły chce się zajmować dziecięcą matematyką, powinien wiedzieć jak organizować zajęcia dla dzieci. Muszą one być wypełnione zabawami, ciekawymi zadaniami i grami. Trzeba także rozmawiać z dzieckiem, gdyż sprzyja to rozwojowi jego myślenia. Edukacja matematyczna obejmuje następujące kręgi tematyczne:

1. Orientacja przestrzenna, czyli kształtowanie umiejętności, które pozwolą dziecku dobrze orientować się w przestrzeni i swobodnie rozmawiać o tym, co się wokół niego znajduje. Umiejętności te przydadzą się w szkole na lekcjach matematyki i środowiska społeczno-przyrodniczego.

2. Rytmy traktowane jako sposób rozwijania umiejętności skupiania uwagi na prawidłowościach
i korzystania z nich w różnych sytuacjach. Jest to ważne przy nabywaniu umiejętności liczenia oraz dla zrozumienia sensu mierzenia.

3. Kształtowanie umiejętności liczenia, a także dodawania i odejmowania obejmuje proces począwszy od liczenia konkretnych przedmiotów, przez liczenie na palcach aż do rachowania
w pamięci.

4. Wspomaganie rozwoju operacyjnego rozumowania. Celem jest tu dobre przygotowanie dziecka do zrozumienia pojęcia liczby naturalnej, które jest przecież kształtowane na lekcjach matematyki
w klasie pierwszej.

5. Rozwijanie umiejętności mierzenia długości w zakresie dostępnym pięcio i sześciolatkom. Będzie to potrzebne w szkole, a także w życiu codziennym.

6. Klasyfikacja, czyli wspomaganie rozwoju czynności umysłowych potrzebnych dzieciom
do tworzenia pojęć. Jest to dobre wprowadzanie dzieci do zadań o zbiorach i ich elementach.

7. Układanie i rozwiązywanie zadań arytmetycznych  jest dalszym doskonaleniem umiejętności rachunkowych dzieci i stanowi przygotowanie ich do tego, co będą robiły na lekcjach matematyki
w szkole.

8. Zapoznanie dzieci z wagą i sensem ważenia. Obejmuje także kształtowanie ważnych czynności umysłowych potrzebnych dzieciom do rozwiązywania zadań.

9. Mierzenie płynów to ćwiczenia, które pomogą dzieciom zrozumieć, że np. wody jest tyle samo, chociaż po przelaniu wydaje się jej więcej lub mniej. Doświadczenia te ułatwią dziecku zrozumieć sens mierzenia i rozwiązywanie zadań.

10. Intuicje geometryczne, czyli kształtowanie pojęć geometrycznych w umysłach pięcio
i sześciolatków.

11. Konstruowanie gier przez dzieci hartuje odporność emocjonalną i rozwija zdolności do wysiłku umysłowego. Jest to także dalsze ćwiczenie umiejętności rachunkowych dzieci.

12. Zapisywanie czynności matematycznych zgodnie z możliwościami pięcio i  sześciolatków stanowi bezpośrednie przygotowanie dzieci do tego, co będą robiły na lekcjach matematyki w szkole.       Nauce matematyki i nie tylko w szkole będą dzieciom towarzyszyć emocje. Przedszkole jest dla dziecka nowym środowiskiem, w którym zwykle po raz pierwszy znajduje się samo w grupie rówieśników o podobnych potrzebach. Zdarza się, że rodzi to frustracje; trzeba poczekać na swoją kolej, podzielić się zabawkami. Dzieci wdrażają się do zachowań akceptowanych społecznie, co może nie być początkowo proste.

Trzylatek jest chwiejny emocjonalnie. W jednej chwili może przechodzić z płaczu
do śmiechu lub odwrotnie. Jest wrażliwy na zmiany w otoczeniu. Może bać się nowych sytuacji, niektórych osób, zwierząt; unikać określonych dźwięków.

Czterolatek jest bardziej samodzielny, lecz nadal impulsywny. Może nawiązywać pierwsze przyjaźnie, szuka towarzystwa rówieśników, jest do nich życzliwie usposobiony, chociaż zdarzają się kłótnie.

            Pięciolatek  i sześciolatek zaczyna już przewidywać skutki swoich działań, także w sferze emocjonalnej; zaczynają kształtować się uczucia wyższe, dziecko ma swoich ulubionych kolegów, okazuje uczucia. Dziecko przeżywa nie tylko to, co dzieje się w danej chwili, może myśleć
o przyszłości.

Na co zwracać uwagę?

* Pracujmy nad sposobami wyrażania emocji. Wraz z dorastaniem, sposób okazywania emocji powinien być mniej gwałtowny. Jeżeli wybuchy złości, agresja u pięciolatka jest taka, jak była
u trzylatka, a może większa, należy zastanowić się nad przyczyną. Pokazujmy różne sposoby radzenia sobie ze stresem. Nie zapominajmy, że odporność emocjonalną należy kształtować. Ulegając dziecku, naginając obowiązujące zasady do zachcianek dziecka, nie pomagamy mu w dorastaniu.

* Rozmawiajmy o uczuciach, przedstawiajmy dzieciom pozytywnych bohaterów literackich, zachęcajmy do nazywania własnych emocji, ale zwracajmy też uwagę na emocje innych związane
z własnym zachowaniem. Dobrze jest odwoływać się do przeżyć dziecka –np. Czy byłoby ci miło, gdyby Małgosia powiedziała tak do ciebie?

 * Wprowadzajmy normy i zasady, przestrzegajmy ich. Stwarzajmy sytuacje społeczne,
w których dziecko może zrobić coś dla innych.

* Grajmy z dziećmi w gry planszowe, można dziecku pozwolić wymyślać własne reguły,
ale konsekwentnie wszyscy gracze muszą ich przestrzegać.

* Starajmy się, aby dziecko mogło zakończyć rozpoczętą pracę. Sprzyja to kształtowaniu poczucia obowiązku, co przyda się w szkole.

opracowała:                

Izabela Orzechowska